Sức khỏe mẹ bầu

Khi mang thai, nhu cầu sắt tăng lên đáng kể để cơ thể mẹ sản xuất thêm máu và đáp ứng nhu cầu phát triển của thai nhi. Vì vậy, bên cạnh việc sử dụng viên sắt theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế khi cần thiết, xây dựng bữa ăn có đủ thực phẩm giàu sắt cũng là một phần quan trọng của chế độ dinh dưỡng thai kỳ. Vậy bà bầu ăn gì để bổ sung sắt? Thịt bò, thịt gà, cá, hàu, các loại đậu, đậu phụ, rau lá xanh, hạt và một số thực phẩm tăng cường sắt đều có thể góp mặt trong thực đơn. Tuy nhiên, không phải cứ ăn thực phẩm chứa sắt là cơ thể sẽ hấp thu được như nhau. Cách kết hợp thực phẩm trong cùng bữa ăn cũng rất đáng chú ý.

Đang mang thai, mẹ bắt đầu uống sắt rồi thấy đi ngoài khó hơn, phân cứng hoặc vài ngày mới đi một lần. Đây là tình trạng khá thường gặp và đôi khi khiến mẹ băn khoăn: có phải do viên sắt không, có nên ngừng uống hay đổi sang loại khác? Thực tế, táo bón trong thai kỳ có thể đến từ nhiều nguyên nhân. Sự thay đổi hormone khi mang thai có thể làm hệ tiêu hóa hoạt động chậm hơn, trong khi viên sắt cũng là một trong những yếu tố có thể làm tình trạng táo bón rõ hơn. Nếu đang được chỉ định bổ sung sắt, mẹ không nên tự ngừng chỉ vì bị táo bón. Thay vào đó, có thể bắt đầu từ những điều chỉnh đơn giản như tăng chất xơ, uống đủ nước, vận động phù hợp và trao đổi với bác sĩ nếu tình trạng kéo dài hoặc ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt.

Sắt và canxi đều là những vi chất mẹ bầu thường được nhắc đến trong thai kỳ. Nhưng khi phải uống nhiều sản phẩm cùng lúc, một câu hỏi rất dễ xuất hiện: uống sắt và canxi cách nhau bao lâu để không ảnh hưởng đến hấp thu? Cách đơn giản nhất là không uống sắt và canxi cùng thời điểm. WHO khuyến nghị nên dùng hai loại bổ sung này cách nhau vài giờ vì canxi có thể làm giảm hấp thu sắt. Một số hướng dẫn thực hành sử dụng khoảng cách ít nhất 2 giờ, trong khi có nơi khuyến nghị khoảng cách dài hơn tùy trường hợp. Với mẹ bầu đang dùng cả hai, điều quan trọng không phải tìm một “giờ vàng” duy nhất mà là xây dựng lịch uống dễ thực hiện, tách sắt khỏi canxi và các yếu tố có thể cản trở hấp thu sắt.

Uống sắt đúng thời điểm không chỉ giúp mẹ bầu dễ duy trì việc bổ sung mỗi ngày mà còn có thể ảnh hưởng đến lượng sắt được cơ thể hấp thu. Vì vậy, nhiều mẹ thường băn khoăn: bà bầu nên uống sắt trước hay sau ăn, uống buổi sáng hay buổi tối, có nên uống cùng nước cam và phải cách canxi bao lâu Về nguyên tắc, sắt thường được hấp thu tốt hơn khi uống lúc bụng đói. Tuy nhiên, nếu uống lúc đói khiến mẹ buồn nôn, đau bụng hoặc khó chịu, có thể uống cùng hoặc sau một bữa ăn theo hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ hoặc nhãn sản phẩm. Điều quan trọng là tránh những thực phẩm và sản phẩm có thể làm giảm hấp thu sắt, đặc biệt là canxi, sữa, trà và cà phê.

Nhiều mẹ vừa biết mình mang thai đã bắt đầu tìm hiểu về acid folic, sắt, canxi và vitamin tổng hợp. Trong đó, câu hỏi “bà bầu 3 tháng đầu có cần uống sắt không?” thường khiến mẹ phân vân nhất vì nhu cầu sắt ở giai đoạn này chưa tăng mạnh như những tháng sau. Câu trả lời là có thể cần bổ sung sắt ngay từ 3 tháng đầu, và một số hướng dẫn chuyên môn khuyến nghị bổ sung sắt từ sớm trong thai kỳ. Tuy nhiên, lượng sắt cần bổ sung không nên tự quyết định chỉ dựa vào số tuần thai. Mẹ cần tính đến chế độ ăn, lượng sắt đã có trong vitamin bầu và đặc biệt là tình trạng thiếu sắt hoặc thiếu máu nếu đã được kiểm tra.